20. Dallimi

Dallimi në renditjen e fjalëve në fjalive ndërmjet gjuhës së shenjave dhe gjuhës shqipe të shkruar/folur është një nga tiparet më dalluese gramatikore. Ja disa shembuj krahasues të tjeshtësuar:

Shembulli 1

GjuhaFjalia
Gjuha e shenjave (renditja tipike)     Gjuha shqipe (e folur dhe shkruar)  ATO  KANË FSHAT VILLË ose ATO KANË VILLË FSHAT   Ato kanë villë në fshat.

Shembulli 2

GjuhaFjalia
Gjuha e shenjave (renditja tipike)   Gjuha shqipe (e folur dhe shkruar)  ATA KANË THEMELIM KOMPANI ose ATA KANË KOMPANI THEMELIM   Ata kanë themeluar kompani.

Shembulli 3

GjuhaFjalia
Gjuha e shenjave (renditja tipike)     Gjuha shqipe (e folur dhe shkruar)  KUPTIM GJITHË KANË SHENJA ose GJITHË KANË SHENJA KUPTIM   Të gjithë shenjat kanë kuptim.

Pse? Në gjuhën e shenjave, përdoret renditja vizuale dhe logjike, duke theksuar vendin ose veprimin kryesor — shpesh pa përdorimin e fjalëve funksionale si “në”, “unë”, etj.

Karakteristikat kryesore të renditjes në gjuhën e shenjave:

  • Mungojnë fjalët ndihmëse (parafjalët) si “në”, “me”, “për”.
  • Përdoret shpesh renditja: Objekt – Veprim – Subjekt ose Temë – Koment.
  • Kuptimi përcaktohet përmes kontekstit, mimikës, dhe strukturës vizuale.