1. Dallimi

Dallimi në renditjen e fjalëve në fjalive ndërmjet gjuhës së shenjave dhe gjuhës shqipe të shkruar/folur është një nga tiparet më dalluese gramatikore. Ja disa shembuj krahasues të tjeshtësuar:

Shembulli 1

GjuhaFjalia
Gjuha e shenjave (renditja tipike)   Gjuha shqipe (e folur dhe shkruar)  UNË  SHTËPI RRI ose UNË RRI SHTËPI   Unë rri në shtëpi

Shembulli 2

GjuhaFjalia
Gjuha e shenjave (renditja tipike)     Gjuha shqipe (e folur dhe shkruar)  UNË SHKO SHKOLLA ose UNË SHKOLLA SHKO   Unë shkoj në shkollë

Shembulli 3

GjuhaFjalia
Gjuha e shenjave (renditja tipike)   Gjuha shqipe (e folur dhe shkruar)  UNË JETO VUSHTRRI ose UNË VUSHTRRI JETO   Unë jetoj në Vushtrri

Pse? Në gjuhën e shenjave, përdoret renditja vizuale dhe logjike, duke theksuar vendin ose veprimin kryesor — shpesh pa përdorimin e fjalëve funksionale si “në”, “unë”, etj.

Karakteristikat kryesore të renditjes në gjuhën e shenjave:

  • Mungojnë fjalët ndihmëse (parafjalët) si “në”, “me”, “për”.
  • Përdoret shpesh renditja: Objekt – Veprim – Subjekt ose Temë – Koment.
  • Kuptimi përcaktohet përmes kontekstit, mimikës, dhe strukturës vizuale.