17. Dallimi

Dallimi në renditjen e fjalëve në fjalive ndërmjet gjuhës së shenjave dhe gjuhës shqipe të shkruar/folur është një nga tiparet më dalluese gramatikore. Ja disa shembuj krahasues të tjeshtësuar:

Shembulli 1

GjuhaFjalia
Gjuha e shenjave (renditja tipike)    

Gjuha shqipe (e folur dhe shkruar)  
AI KA DIPLOMA MJEKU ose AI KA MJEKU DIPLOMA  

Ai ka diplomuar në mjekësi.

Shembulli 2

GjuhaFjalia
Gjuha e shenjave (renditja tipike)  

Gjuha shqipe (e folur dhe shkruar)  
AI KA LAPS ose AI LAPS KA  

A ka ai laps?

Shembulli 3

GjuhaFjalia
Gjuha e shenjave (renditja tipike)    

Gjuha shqipe (e folur dhe shkruar)  
AJO KA MOTËR ose AJO MOTËR KA  

A ka ajo motër?

Pse? Në gjuhën e shenjave, përdoret renditja vizuale dhe logjike, duke theksuar vendin ose veprimin kryesor — shpesh pa përdorimin e fjalëve funksionale si “në”, “unë”, etj.

Karakteristikat kryesore të renditjes në gjuhën e shenjave:

  • Mungojnë fjalët ndihmëse (parafjalët) si “në”, “me”, “për”.
  • Përdoret shpesh renditja: Objekt – Veprim – Subjekt ose Temë – Koment.
  • Kuptimi përcaktohet përmes kontekstit, mimikës, dhe strukturës vizuale.